Wilson ilkeleri, Birinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinde büyük bir rol oynayan bildirgedir. Wilson ilkeleri Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Woodraw Wilson tarafından yayınlanmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın tahmin edildiğinden uzun sürmesi sonucunda savaşın tarafları ağır darbeler alamaya başlamış ve savaşın sürmeye devam ettiği her geçen gün iki tarafı da zor durumlarda bırakmıştır. Savaşa katılan taraflar, Birinci Dünya Savaşı’nın en kısa sürede bitirilmesi gerektiğini ve mümkün olan kısa sürede barışın sağlanması gerektiğini ister duruma gelmişlerdir. Bu durum Wilson ilkeleri bildirgesinin ortaya çıkış sebebidir.

Bu durumun sonrasında Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Woodrow Wilson, Birinci Dünya Savaşının sona ermesi için ve arzu edilen barış ortamının sağlanması için 8 Ocak 1918’de bir bildiri yayınlamıştır. Bu bildiride, barışın hangi şartlar dâhilinde sağlanacağı, barış ortamının ne şekilde oluşturulacağı ve ateş kes’in nasıl sağlanacağı hakkında bilgiler vermektedir.

Wilson ilkeleri, belirli bir amaca yönelik yayınlanmış bir bildirgedir. Wilson ilkelerinin amaları aşağıda belirtilmiştir.

Wilson ilkeleri amacı

Ocak 1918 başında, İngiltere Başbakanı David Lloyd George ve Amerikan başkanı Woodrow Wilson, Merkez Gücü’nden zaferle ayrılmak istediklerini kamuya açıkladılar. Wilson, en yakın danışmanı Colonel Edward House ve “The Inquiry” olarak bilinen bir takım akademisyenlerden bilgi aldı. Ortaya çıkan Wilson ilkeleri, Kongre’nin her iki ayağından önce bir konuşma yaparak sunuldu. Wilson ilkeleri hem Wilson’un hem de Avrupa’daki müttefikleri arasında savaş sonrası dünyaya ilişkin vizyonuna destek sağlamaya yönelikti. Ayrıca Başkan Wilson, adil bir barış vaadinin düşman ülkelerindeki nüfus tarafından da benimsenmesini ve savaşı sona erdirme konusuna ivme kazandıracağını umuyordu. Wilson ilkeleri amacı tamamen buna yönelikti. Peki, Wilson ilkeleri maddeleri arasında neler vardı?

Wilson ilkeleri maddeleri

Wilson ilkeleri nelerdir

Wilson ilkeleri 14 maddeden oluşmaktadır

Wilson ilkeleri tam on dört maddeden oluşmaktaydı. Wilson ilkeleri maddeleri şu şekildedir:

1- Açık diplomasi

Yapılacak olan antlaşmalarda tüm devletler açık bir şekilde görüşlerini beyan edecek ve bu antlaşmalara sağdık kalacaklardır. Hiçbir devlet kendi arasında gizli bir antlaşma imzalamayacaktır.

2- Denizlerde özgürlük

Devletlerin sınırları ve karasuları içerisinde kalan deniz sınırları dışındaki tüm denizlerde özgür dolaşım hakkı tüm ülkelere ait olacaktır. Antlaşmalar dışında kalan bölgelerde ise kısmi yani izinli dolaşım olacaktır.

3- Ekonomik engellerin kaldırılması

Devletlerin ticaretine ve gelişimine engel olan tüm ekonomik engeller ortadan kaldırılacaktır ve barış isteyen tüm devletler ve bu devlet arasındaki ticari ilişkiler güven altına alınacaktır.

4- Silahların azaltılması

Ulusal silahsızlanmanın, ülke güvenliğini sağlayacak seviyede tutulması için her devlet teminat verecektir. Ayrıca her devletin teminat alma hakkı da bulunmaktadır.

5- Sömürge iddialarının düzenlenmesi

Bütün sömürge iddialarının özgürlükle, açık fikirli ve kesinlikle tarafsız bir şekilde düzenlenmesi, tüm bu egemenlik sorunlarının belirlenmesinde ve söz konusu nüfusların çıkarlarının belirlenmesinde, hükümetlerin tüm halka eşit hakka sahip olduklarını göstermesi ve buna uygun yasalar düzenlemesi gerekmektedir.

6- Rusya topraklarının tahliyesi

Rusya’nın tüm topraklarından tahliye işlemi başlatılacaktır. Ayrıca Rusya’yı ilgilendiren tüm soruların, kendi politik gelişiminin bağımsız bir şekilde belirlenmesini engelleyen ve dışarıdan müdahale olmadan kendi yönetimlerinde söz sahibi olmaları için dünyanın diğer milletlerini Rusya’ya en iyi şekilde ve yardımsever zihniyette işbirliğin sağlayacak. Ulusal politikalar ve kendi seçtikleri kurumlar altında özgüce yönetileceklerdir. Ayrıca, ihtiyaç duyabileceği her anda yardım isteyebilme hakkı olacaktır.

7- Belçika’nın egemenliğinin korunması

Bütün dünyanın tanıdığı Belçika, diğer bütün özgür uluslarla ortaklaşa sahip olduğu egemenliği sınırlama girişiminde bulunulmaksızın tahliye edilmeli ve restore edilmelidir. Bu, diğer ulusların kendi aralarında yaptıkları ve hükümet için birbirleriyle olan ilişkilerinin belirlediği yasalar içindeki güvenleri yeniden tesis etmeye yarayacaktır. Bu durum sonuca kavuşturulmadan uluslararası hukukun bütün yapısı ve geçerliliği sonsuza kadar engellenmiş olacaktır.

wilson ilkeleri maddeleri

8- Fransa topraklarının restorasyonu

Tüm Fransız toprakları serbest bırakılmalı ve işgal altındaki kısımlar eski durumuna getirilmeli ve yaklaşık olarak elli yıldır dünyanın barışını engelleyen Alsace-Lorraine konusundaki 1871’de Prusya tarafından Fransa’ya yapılan yanlış düzeltilmelidir. Barış herkesin menfaatinedir ve güvence altına alınması gerekmektedir.

9- İtalya sınırlarının yeniden çizilmesi

İtalya sınırları yeniden düzenlenmeli ve açıkça belirtilen ülke sınırları eski haline getirilmelidir.

10- Avusturya – Macaristan olayı

Avusturya-Macaristan halkları koruma ve güvence altına alınmalı ve özerk kalkınmaları desteklenmelidir. İhtiyaçları olan tüm otonom destek sağlanmalıdır.

11- Balkan sınırlarının yeniden çizilmesi

Romanya, Sırbistan ve Karadağ tahliye edilmelidir; işgal altındaki topraklar restore edilmelidir; Sırbistan, denize özgür ve güvenli bir şekilde erişim sağlamalı ve birkaç Balkan ülkesinin tarihsel olarak oluşan bağı sadakat ve ülke sınırları boyunca dostane danışma ile belirlenen ilişkileri; ve birkaç Balkan ülkesinin siyasi ve ekonomik bağımsızlığı ve toprak bütünlükleri uluslararası garanti altına alınmalıdır.

12- Türkiye sınırlamaları

Şimdiki Osmanlı İmparatorluğu’nun Türk nüfusunun yoğun olduğu yerlere güvenli bir egemenlik sağlanması gerekmektedir, ancak şu anda Türk egemenliği altında olan diğer milletlerin kuşkusuz hayat güvenceleri sağlanmalı ve kendi kendilerine yönetme haklarının verilmesi gerekmektedir. Bunun yanında Çanakkale Boğazı’nın tamamen açılması ve serbest olması gerekir. Uluslararası garantiler altında tüm ulusların gemilerine ve ticaretine serbest geçiş olanağı tanınmalıdır.

13- Bağımsız bir Polonya kurulması

Bağımsız bir Polonyalı devleti kurulmalı ve Polonya halkı burada iskân altına alınmalıdır. Ayrıca Polonya halkının serbestçe ve güvenli bir şekilde denizlere ulaşma imkânı sağlanmalıdır. Bu bölgenin tüm siyasi ve ekonomik bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünü uluslararası antlaşmalar ile güvence altına alınmalıdır.

14- Ulusların Birliği

Büyük devletler ile küçük devletlerin siyasi bağımsızlık ve toprak bütünlüğünün karşılıklı güvence altına alınması amacıyla yaptığı anlaşmalar, belirli uluslararası birleşmeler ve belirli antlaşmalar dâhilinde yapılmalıdır.

Wilson ilkeleri on dört maddeden oluşmaktadır ve maddelerin tamamı bu şekildedir.

Wilson ilkeleri adı verilen bu bildirgenin, Amerikan Kamu Bilgilendirme Komitesi’nde çalışan hükümet çalışanları tarafından dünya çapında dağıtımı sağlanmıştır. Wilson ilkeleri adı verilen bu planların açık bir anlatımını içeren kitapçık ve broşürlerin milyonlarca kopyası yapılmış Müttefik ülkelere dağıtılmıştır. Ayrıca Wilson ilkelerinin milyonlarca kopyasının birçoğu tüm Almanya’ya uçaklardan atılarak dağıtılmıştır.

Özgürlük heykeli hakkında bilinmeyenleri görmek için buraya bakabilirsiniz.

Wilson ilkeleri nelerdir sorusunu soran siz okurlarımız için açıklayıcı ve detaylı bir anlatım gerçekleştirdik. Ancak uzun bir yapıya sahip olduğu için kısa bir özet geçmemiz gerekmektedir. Bunun için Wilson ilkeleri kısaca nedir ve Wilson ilkeleri maddeleri arasında bulunan maddelerin kısa anlatımı sizler için aşağıda belirtilmiştir:

Wilson ilkeleri maddeleri ve kısaca Wilson ilkeleri

wilson ilkeleri kısaca

Wilson ilkeleri, dünya barışının sağlanması amacı ile bu amaca yönelik olan ve her ülkeyi ilgilendiren bir takım yapılması gereken yaptırımları içeren, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Woodraw Wilson tarafından oluşturulmuş on dört maddelik bir bildirgedir. Wilson ilkeleri maddeleri kısaca şu şekildedir:

1- Tüm ülkeler açık ve anlaşılır bir diplomasi izlemelidir ve hiçbir ülke kendi arasında gizli antlaşmalar yapmamalıdır.

2- Tüm devletler antlaşmalar ile belirlenen ülke karasuları dışında kalan denizlerde özgür dolaşım hakkına sahip olmalıdır.

3- Tüm ülkelerin gelişmesinin önünde büyük bir engel olan, ekonomik engeller ortadan kaldırılmalı ve ülkelerin birbirleri ile ticaret yapılması için imkânlar sağlanmalıdır.

4- Ulusal savunma gereksinimi için ihtiyaç olan silah dışında, diğer tüm silahlar ortadan kaldırılmalı ve her ülke buna koşulsuz uymalıdır.

5- Sömürge iddiaları düzeltilmelidir. Ülkeler topraklarında bulundukları ülke hakkına kendi kendini yönetme hakkı vermeli ve gelişmeleri için olanaklar sağlamalıdır.

6- Rusya toprakları hızlı bir şekilde tahliye edilmelidir. Rusya halkına ve bünyesinde barındırdığı milletlere eşit haklar ve özgürlükler tanınmalı, gerekirse uluslar arası yardım yapılmalıdır.

Wilson ilkeleri tüm ülkeleri kapsayan planları içermektedir

7- Belçika’nın egemenliği güvence altına alınmalı ve tüm dünya tarafından tanınmalıdır. Savaşın neden olduğu tahribat en kısa sürede giderilmeli ve Belçika halkına özgürlük ve gelişim hakkı sağlanmalıdır.

8- Fransa toprakları yeniden restore edilmelidir.  İşgal altındaki yerler tahliye edilmeli ve savaşın yaraları kısa sürede sarılmalıdır. Uluslar arası barışın önündeki en büyük engel olan Alsace-Lorraine sorunu en kısa sürede çözülmeli ve yapılan hatalar düzeltilmelidir.

9- İtalya’nın sınırları bildirildiği gibi yeniden belirlenmeli ve güvence altına alınmalıdır.

10- Avusturya ve Macaristan tüm ülkeler tarafında güvenceye alınmalı, buradaki halkın kalkınması için tüm olanaklar sağlanmalı ve otonom destek verilmelidir.

11- Balkan ülkeleri arasındaki sınırlar yeniden düzenlenmelidir. Başta Sırbistan, Karadağa ve Romanya olmak üzere işgal altındaki tüm ülkeler tahliye edilmeli ve balkan haklarının denize güvenli ve özgür bir şekilde ulaşımı sağlanmalıdır. Ayrıca Balkan ülkelerinin ulusal güvenlikleri, uluslar arası antlaşmalar ile güvence altına alınmalıdır.

12- Osmanlı İmparatorluğunun kalan sınırları içerisindeki Türk nüfusuna egemenlik hakkı tanınmalı ve bu haklarının uluslar arası antlaşmalar ile güvence altına alınması gerekmektedir. Bu topraklarda olan diğer milletlerin vatandaşlarına ise kendi kendilerini yönetme hakkı tanınmalıdır. Ayrıca Çanakkale boğazı serbest dolaşıma açılmalı ve ticari faaliyetlerin serbestçe yapılması sağlanmalıdır.

13- Bir Polonya devleti kurulmalı, Polonya halkının burada bağımsızlığı ve güvenliği teminat altına alınmalıdır. Bu halkın denizlere özgürce ulaşımı desteklenmeli ve tüm hakları güvence altına alınmalıdır.

14- Ulusların Birliği açık ve net antlaşmalar ile yapılmalıdır. Büyük devletler ile küçük devletlerarasında yapılan ticari, siyası ya da askeri müttefiklikler, antlaşmalar ile dünya kamuoyuna duyurulmalıdır.

Wilson ilkeleri maddeleri kısaca bu şekilde özetlenebilir.

Wilson ilkeleri nelerdir ve Wilson ilkeleri maddeleri başlıklı içeriğimizde tüm sorularınıza yanıt vermeye çalıştık. İçeriğimiz sizler için faydalı oldu mu? Lütfen yorum ve görüşlerinizi aşağıda bulunan yorum kısmında bizimle paylaşmayı unutmayın. Mutlu yaşamlar!

Mail Bültenimize Katılın

Size özel fırsatlardan ve içeriklerimizden haberdar olun.

Aramıza hoşgeldiniz.

Bir şeyler ters gitti.

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

+1
Tweet
Share
Share
Pin