Ferritin yüksekliği konusunda gelen birçok sorudan sonra şu sonucu çıkarmış bulunuyoruz ki; büyük bir kaynak eksikliği söz konusu. Birçok insan yaptırdıkları kan testlerinden sonra sonuçlarını görmeye ve anlamaya çalışıyorlar, ancak bir bilgi ve kaynak eksikliğinden dolayı bunu başaramıyorlar. Biz de bugün bu konuya değinmeye ve ferritin yüksekliği hakkında gelen sorularınıza yanıt vermeye çalıştık. Ayrıca içeriğimizde başlıktan da anlayabileceğiniz gibi, ferritin yüksekliği hakkındaki bilgilerin yanı sıra, ferritin eksikliği, ferritin nedir, ferritin düşüklüğü ve bunların nedenlerini de sizlere en açıklayıcı ve en ayrıntılı şekilde vereceğiz. Ferritin yüksekliği hakkında bir fikir sahibi olmak istiyorsanız, öncelikle ferritin hakkında bilgi sahibi olmanız gerektiği konusunda hem fikirizdir umarız. O zaman gelin başlayalım.

Ferritin nedir?

Ferritin demir depolar ve gerekli yere nakletir. Kan, toplam demir depolarının önemli bir göstergesidir. Bununla birlikte, ferritin de enfeksiyonlara, inflamasyona ve malignitelere katılır. Ferritin yüksekliği sıklıkla obezite, metabolik sendrom ve diyabet gibi kronik enflamatuar durumlarla ilgili bozukluklarda görülür. Bu proteinin dengede tutulmasının neden önemli olduğunu ve hangi faktörlerin ferritin düzeylerini arttırdığını veya azalttığını öğrenmemiz gerektiği anlamına gelir.

Ferritin küre şeklinde bir protein kompleksidir. Demirleri çözen, toksik olmayan bir biçimde depolayan ve gerekli olduğu alanlara taşıyabilen, hücre içindeki birincil demir depolama proteinidir.

Demir, DNA’ya ve proteinlere doğrudan zarar verebilecek reaktif türler oluşturma kapasitesi nedeniyle hücreler açısından toksik olabilir. Ferritin, demirleri hücrelerde yakar ve tamponlar. Bu yüzden hayatta kalmak için son derece önemlidir.

Yapılan araştırma sonucunda, ferritin eksikliği olan farelerin embriyo aşamasında öldükleri görülmüştür.

Ferritin, hücrelerin içinde bulunan birçok dokuda bulunur. Hücreler içinde ferritin çoğunlukla hücresel sıvı (sitozol), çekirdek veya mitokondride bulunur.

Mitokondriyal ferritin (FtMt) testis ve beyin gibi belirli dokular tarafından üretilir.

Demir taşıyıcı olarak işlev gören kana az bir miktarda ferritin de salgılanır. Ferritin kan dışında, eklem (sinovial) ve spinal sıvılar içine de salgılanır.

Karaciğerin ferritin deposu vücuttaki yedek demirin ana kaynağıdır.

Ferritin rölü ve fonksiyonları

ferritin nedir

Daha önce de belirttiğimiz gibi, ferritin, hücresel demirin depolanmasında önemli bir rol oynamaktadır. Hücrenin detoksifikasyonunda, reaktif oksijen türlerinin oluşumunu sınırlandırırken ve hücresel yapılar üzerindeki zararlı etkilerini hafifletirken önemli bir rol oynar.

Ferritin, zehirli metal iyonlarını yakalayarak, hücre savunmasının antioksidan sisteminde yer alır. Ferritin, demir dışında ayrıca berilyum, alüminyum, çinko, kadmiyum ve kurşun da dahil olmak üzere diğer metallerinin hücre konsantrasyonunu düzenler.

Öte yandan, hücre dışındaki ferritin, oldukça verimli bir demir verme mekanizması olarak işlev görebilir. Maksimum 2 demir atomu taşıyan başka bir demir taşıyıcı – transferrin ile karşılaştırıldığında, tek bir ferritin molekülü 4500 demir atomuna kadar bağlanabilir.

Demirden yönünden zengin olmadığına inanılan kan ferritini, bundan daha az demir taşır, ancak yine de demir dağıtımı üzerine önemli bir etki yapabilir.

Ferritin demir eksikliği ve demir yüksekliğine karşı bir tampon görevi görür.

Ek olarak, dolaşımdaki ferritinin, bir demir bağlayıcı protein  olarak klasik rolünden tamamen bağımsız olarak rol alabileceği görülmüştür.

Ferritin, cildin savunmasında önemli bir rol oynayabilir. Derideki ferritin UV ve kızıl ötesi-A ışını ile artar. Akut UV / IR radyasyonunu takiben artan ferritin, sonraki oksidatif strese karşı arttırılmış koruma sağlar.

Ferritin, akut faz reaktananı ve akut ve kronik iltihaplanma belirteci olup, çok çeşitli iltihaplanma koşullarında nonspesifik olarak yükselir.

Bir çalışma, kan ferritinin aslında hasar görmüş hücrelerden kaynaklandığını ve dolayısıyla hücresel hasarı yansıtıyor olduğunu düşündürmektedir.

Ferritin, gerçek bir pro-inflamatuar sitokin gibi davranarak NFκB basamaklarını aktive ederek karaciğer hasarını önleyebilir.

Ferritin lenfosit fonksiyonunu inhibe ederek bağışıklık fonksiyonunu modüle edebilir. Yapılan araştırmalar sonucunda görülmüştür ki, ferritin farelerde granülosit-makrofajların ve alyuvar hücresi öncüllerinin sayısını azaltmıştır.

Ferritinin de insanlardaki bağışıklık faaliyetini baskıladığı gözlenlenmiştir.Ferritin ayrıca, yanma durumunda kan damarı büyümesini uyarabilir, yara iyileşmesini hızlandırabilir.

Bağırsak sorunları yaşamadan ferritin ve demiri arttırmak için yapılabilecek takviyeler

  • Ferrik demir polymaltoz kompleksi + heme demir polipeptidi
  • Laktoferrin
  • C vitamini
  • Lizin – Demir takviyesine L-lizin ilavesi, kronik saç dökülmesine (telogen effluvium) sahip olan bazı kadınlarda tek başına demir takviyesine cevap veremeyen serum ferritin konsantrasyonunda anlamlı bir artışa neden olmuştur.

Ferritinin olması gereken değer aralıkları

ferritin seviyeleri kaç olmalıdır

Ferritin, vücutta depolanan demirin toplam miktarının dolaylı bir göstergesidir. Bu nedenle, ferritin, demir eksikliği anemisinde tanısal bir test olarak kullanılır.

Ferritin doğumda normal olarak yüksektir. Ferritin seviyeleri yeni doğanların ilk iki ayında yükselir ve sonra yaşamın ilk yılının sonuna kadar, yani bebeklik dönemine kadar kademeli olarak düşer. Yaklaşık bir yaşındayken, ferritin seviyeleri tekrar yükselmeye başlar.

Kandaki normal ferritin değerleri

Erkekler için: Mililitre başına 18-270 veya 30-300 nanogram (ng /mL)

Kadınlar için: 18-160 veya 10-200 ng/mL

Çocuklar için (6 ay ila 15 yaş): 7-140 ng/mL

Bebekler için (1-5 ay): 50-200 ng / mL

Ferritin sonuçları laboratuarlar arasında değişkenlik gösterebilir. Ancak genel olarak erkekler için 30 ila 300 ng/ml düzeyleri ve kadınlar için 10-200 ng /ml düzeyleri normal olarak kabul edilir.

Bununla birlikte, optimal sağlık için ferritin aralıkları 60-200 ng/ml arasındadır. Bunların üzerinde olan değerler ferritin yüksekliği, altında olan değerler ise ferritin eksikliği anlamına gelmektedir.

Ferritin’in inflamasyon veya enfeksiyon gibi stres faktörlerine tepki olarak arttığı yapılan araştırmalar sonucunda görülmüştür. Bu koşullar, demir eksikliğine işaret eden düşük ferritin miktarını, normal aralıktaki bir değer ile değiştirebilir.

İliginizi çekebilir: Demir bağlama kapasitesi nedir? Demir bağlamanın yüksek olması

Ferritin eksikliği nedir?

ferritin eksikliği neden olur

12-30 ng/ml’nin altındaki herhangi bir değerdeki ferritin, demir depolarının tükenmiş olduğunu gösterir ve demir eksikliği için tanısal bir kriterdir.

Aynı zamanda bir akut faz proteini gibi davrandığı için ferritin seviyeleri, stres ve enfeksiyonlara veya enflamatuar durumlara yanıt olarak birkaç kat artabilir. Bu durumlarda demir eksikliğinin doğru bir göstergesi olan ferritin bu durumdan çıkar.

Bazı çalışmalar, 12 ve 30 ng/ml’lik geleneksel kesilme noktasının, genel nüfusta demir eksikliği anemisini saptamak için çok düşük olduğunu, özellikle de enflamatuar veya karaciğer hastalıklarına sahip olanlar için oldukça düşük olduğunu belirtmektedir. Çoğu hastada demir eksikliğini yaklaşık 40 ng/ml’den yüksek bir seviyeye getirdiği ve inflamasyonu veya karaciğer hastalığı olan hastalarda demir eksikliğini gidermek için 70 ng/ml’den yüksek bir seviyede olması gerektiği düşünülmektedir.

Ferritin eksikliği, anemi dışında, hipotiroid, C vitamini eksikliği ve çölyak hastalığının da göstergesi olabilir.

Vejetaryenler demir eksikliğinden kaynaklanan ferritin eksikliği düzeylerini uç noktalarda yaşayabilirler. Yapılan bir araştırma, vejetaryenlerin % 19’unun demir eksikliğine sahip olduğunu göstermiştir.

Ferritin yüksekliği nedir?

ferritin nedir yüksekliği neden olur

Ferritin yüksekliği, vücutta fazla miktarda bulunan demirin göstergesidir. Ya da ferritin yüksekliği, demir fazlalığı olmaksızın yaşanan bir akut enflamasyon reaksiyonunun bir sonucudur.

Ferritin, oksidatif stres altında artar. Antioksidan duyarlı element (ARE) ile arttırılır. Ferritin, karaciğerde proinflamatuar mediatör IL-1b, iNOS, RANTES, IkappaBα ve ICAM1’i de arttırabilir.

Ferritin yüksekliği hemokromatozis veya hemosideroz gibi aşırı demir yüklenmesi bozukluklarının bir göstergesi olarak da kabul edilir.

Ferritin aynı zamanda bir akut faz reaktanısıdır (vücudun iltihaplanma yanıtının bir parçasıdır), çeşitli hastalıklarda genellikle yükselir. Normal bir C-reaktif protein (CRP), akut faz reaksiyonları nedeniyle artmış ferritini devre dışı bırakmak için kullanılabilir.

1000 ng/ml’den büyük ferritin düzeyleri, enfeksiyonlar ve kanser gibi nonspesifik bir hastalık belirtisi de olabilir. Bu yüzden ferritin yüksekliği göz ardı edilemeyecek bir durum olabilir.

Bununla birlikte, ferritin 300’ün üzerinde bir düzeyde ise bu bir miktar iltihap belirtisini de gösterebilir.

Ferritin eksikliği belirtileri

ferritin yüksekliği yorgunluk

Ferritin eksikliği seviyeleri ile ilişkili şu belirtilerden birine sahipseniz, doktorunuz bir ferritin testi yapabilir:

  • Anemi
  • Açıklanamayan yorgunluk
  • Saç dökülmesi
  • İltihabi bağırsak hastalığı ve Çölyak
  • Fibromiyalji
  • Depresyon
  • Kaygı
  • Hipotiroidi
  • Dikkat dağınıklıkları
  • Parkinson ve Huzursuz Bacak Sendromu
  • Baş dönmesi
  • Kronik baş ağrısı
  • Açıklanamayan zayıflık
  • Kulaklarınızda çınlama
  • Sinirlilik
  • Bacak ağrısı
  • Nefes darlığı

Ferritin yüksekliği ile ilgili olan hastalıklar

Dolaşımdaki ferritin yüksekliği yaygın olarak akut faz reaktan ve akut ve kronik inflamasyon belirteci olarak tanınmaktadır. Kronik böbrek hastalığı, romatoid artrit ve diğer otoimmün bozukluklar, akut enfeksiyonlar ve malignite dahil olmak üzere geniş bir yelpaze içinde olan enflamatuar koşullarda ferritin yükselir.

Ferritin yüksekliği ile ilgili yaygın nedenler aynı zamanda obezite, diyabet, metabolik sendrom ve günlük alkol tüketimini de içermektedir.

Ferritin seviyeleri genel olarak enfeksiyon durumlarında artsa da, bazı enfeksiyonlar ferritinin azalmasınada neden olabilir.

Ferritin yüksekliği ile ilişkili olabilecek rahatsızlıklar şu şekildedir:

  • İnflamatuar koşullar
  • Kronik böbrek hastalığı
  • Romatoid artrit
  • Otoimmün bozukluklar
  • Akut enfeksiyonlar
  • Kanser
  • Kronik anemi hastalığı
  • Tip 2 diyabet
  • Metabolik sendrom
  • Ateroskleroz
  • Yağlı karaciğer hastalığı
  • Anorexia
  • Graves hastalığı
  • Aritmiler
  • Kronik Hepatit C enfeksiyonu
  • Hemokromatoz
  • Hemofagositik sendrom
  • Still hastalığı
  • Sideroblastik anemi

Ferritin yüksekliğinin olası nedenleri

Ferritin yüksekliği bazı dış unsurlar ile tetiklenebilir. Bu dış unsurlar yaşam tarzımızla alakalı da olabilir. İşte, ferritin yüksekliği yaşanmasına neden olabilecek durumlar:

1- Alkol tüketimi

Alkol, demir emilimini arttırır.

Alkol tüketimi ferritin seviyeleri ile önemli derecede ilişkilidir.

Kan üretiminde şarap alımı ile ferritin ve demir konsantrasyonları arasında pozitif bir ilişki vardı.

Alkol bağımlılığında ferritin seviyeleri yükselir ve alkol alınmadığında durumlarda hızla azalır

2- Sigara içmek

Sigara içmeyen kadınlara kıyasla, sigara içen kadınlar daha yüksek ferritin ve daha yüksek demir oranına sahiptir. Bununla birlikte, kadınlar gebelik sırasında sigara içtiğinde, yeni doğan bebeklerinin demir depoları sigara içmeyen annelere göre daha düşüktür.

3- İltihaplanma

Pro-inflamatuar sitokinler inflamasyon / enfeksiyonda akut faz reaktan olarak işlev gören ferritin üretimini uyarır.

Dolaşımdaki ferritin üretimi, sitokinler interlökin-1-β (IL-1) ve tümör nekroz faktör-α (TNF-α) ile arttırılır. Bu da ferritin yüksekliği yaşanmasına neden olur.

Ferritin eksikliği ile ilişkili rahatsızlıklar

Ferritin eksikliği görülen hastalarda, şu rahatsızlıklar görülebilmektedir:

  • Anemi
  • Yorgunluk
  • Saç dökülmesi
  • Fibromyalji
  • IBD
  • Hipotiroidizm
  • Depresyon
  • Kaygı
  • DEHB
  • Çölyak hastalığı
  • Parkinson
  • Huzursuz bacak sendrom

Ferritin eksikliği yorgunluğa ve fibromiyaljiye neden olmaktadır

Ferritin eksikliği ve demir tükenmesi bazı yorgunluk hastalıklarına neden olabilir.

Damar içi demir ölçümü, demir eksikliği olan, nonemik kökenli kadınlarda yorgunluğun arttığı görülmüştür. Demir takviyesi ve demir alımı yapıldıktan sonra yüzde 80’inin yorgunluğu azalmıştır.

Birkaç çalışma, ferritin düzeyleri 50 μg/L’nin altında olan ve açıklanamayan yorgunluğa sahip olan kadınlar için demir takviyesi yapılmasını önermektedir.

Demir serotonin ve dopamin üretimi için gereklidir ve fibromiyaljide rol oynayabilir.

İstatistiksel analizler, 50 ng/ml’nin altındaki ferritin düzeylerinin, Fibromyalji için 6.5 kat artmış bir risk oluşturduğunu göstermektedir.

Hipotiroidizmde ferritin eksikliği görülebilmektedir

Tiroid durumu ve aktivitesindeki değişiklikler, ferritin düzeylerinde de değişikliğe neden olur.

Subklinik hipotiroidizm, demir eksikliği anemisi ve ferritin eksikliği ile ilişkilidir.

L-Thyroxine tedavisi ile normal tiroid fonksiyonu sağlandığında, ferritin düzeyleri Hashimoto tiroidi olan hipotiroid hastalarında artış göstermiştir.

Graves hastalığı (yüksek tiroid hormonları) olan hastalarda, ferritin, normal tiroid fonksiyonuna antitiroid ilaç tedavisi ile ulaşıldığında yükselmeye başlar ve normale geri döner.

Ferritin eksikliği nasıl giderilir? (Ferritin seviyelerini arttırma yolları)

ferritin eksikliği c vitamini

Normal kişilerde, günlük demir kaybı 1-2 mg kadardır ve bu, diyetten alınacak benzer miktarda demir ile kaşrılanabilir. Ancak kadınlar adet döngüsünde oldukları için, erkeklerden daha fazla kan kaybederler ve bu nedenle demir eksikliği riski yüksektir. Peki, ferritin eksikliği nasıl giderilir?

1-Demir takviyesi alarak

2- Demir bakımından zengin gıdalar tüketerek

(Demir açısından zengin gıdaları tüketmek, demir depolarını ve ferritin seviyelerini geliştirir. Yeşil yapraklı sebzeler, kakao tozu ve koyu çikolata, yulaf ezmesi, tahıllar, buğday tohumları, fasulye ve tofu, kuzu ve sığır eti, fındık, kabak ve kabak çekirdeği, karaciğer vb…)

3- C vitamini alarak

4- A vitamini ve Beta karoten alımı

(Birden fazla araştırmada, demir ve vitamin A takviyelerinin eşzamanlı kullanımı demir eksikliği anemisini önlemek için tek başına bu besinlerin kullanımından (R) daha etkili olduğunu bulundu. Ayrıca Beta-karoten’in demir emilimini önemli ölçüde arttırdığı gözlemlendi.)

5- Şeker ve fruktoz tüketimi

(Araştırmalar, şekerin, özellikle de Fruktoz’un demir biyoyararlanımını arttırdığını göstermektedir. Bu nedenle demir bakımından zengin meyve tüketilmesi iyi bir fikir olabilir.)

Ferritin yüksekliği nasıl giderilir?

Boşaltma yolu olmadığı için, demir seviyesi demir alımıyla düzenlenir. Demir emilimi sıkı bir şekilde düzenlenmezse aşırı demir yüklenmesi ve buna bağlı toksisite oluşur.

1- Kahve

ferritin eksikliği kahve

Kahve ek demir kullanımına müdahale eder. Kahve tüketimi yüksek olan gebe kadınlarda vücut demir değerlerinin daha düşük olduğu görülmüştür.

2- Yeşil çay

ferritin eksikliği yeşil çay

Yeşil çayda demir emilimini engelleyen tanen ve polifenoller bulunur. Demir eksikliği veya aşırı demir fazlası olanlarda ferritini düşürebilir.

Ferritin konsantrasyonları, sağlıklı erişkinlerde siyah, yeşil veya bitkisel çay tüketimi ile ilişkili olmadığı yapılan araştırmalarda görülmüştür.

Bununla birlikte, ferritin, yaşlılarda çay tüketimi ile negatif bir korelasyon gösterdi.

Demir eksikliği prevalansının yüksek olduğu gruplarda çay tüketiminin düşük ferritin ile ilişkili olduğu görüldü.

Aşırı demir yükü riski altında olanlarda, çay tüketimi ferritin seviyelerini düşürebilir.

Çayda bulunan EGCG, bağırsak heme demir emilimini belirgin şekilde inhibe eder.

3- Lif

ferritin yüksekliği tedavisi lif

Lif demir emilimini zayıflatır. Lif bakımından düşük besin değerlerine sahip olan meyve ve sebze tüketen kadınlar üzerinde yapılan bir araştırma sonucunda, ferritin yüksekliği ile karşılaşılmıştır.

4- Egzersiz

ferritin yüksekliği egzersiz

Ferritin, egzersizden hemen sonra akut olarak artar ancak birkaç saat sonra başlangıç ​​noktasına döner.

Öte yandan, uzun süreli rutin egzersiz, diğer akut faz reaktanları ile birlikte ferritini düşürür ve ferritin yüksekliği durumunun önüne geçer.

Düzenli fiziksel aktivite, özellikle yoğun koşu, demir kaybını arttırır. Özellikle besinsel demir alımı yetersiz olduğunda ve büyüme (çocuk, adolesan) ya da ek demir kaybı (menstruasyon yoluyla) nedeniyle demir talebi arttığında, hafif demir eksikliği (anormal kan ferritin ve normal hemoglobin konsantrasyonu) ve bazen gerçek demir eksikliği anemisi ortaya çıkabilir.

Demir eksikliği, dayanıklılık sporunda yer alan sporcularda sık görülür.

Dayanıklılık sporcularının demir daha fazla ihtiyacı vardır, çünkü eğitimleri kırmızı kan hücrelerinin miktarını arttırıyor. Bu, hemoglobin düzeylerinin normal gibi görünebileceği, ancak ferritin düzeylerinin (vücutta depolanan demir rezervlerinin bir göstergesi) düşük olabileceği anlamına gelir.

5- Kalsiyum

ferritin eksikliği kalsiyum

  • Süt ürünleri gibi kalsiyum bakımından zengin besinler demir emilimini azaltabilir. Yapılan araştırmalar sonucunda şu bulgulara ulaşılmıştır:
  • Ferritin düzeyleri, 18 aylık çocuklarda tüketilen inek sütü miktarı ve kalsiyum alımı ile negatif olarak ilişkiliydi.
  • Haftada en az 3 kez inek sütünü tüketen gebe kadınlarda ferritin ve vücut demir seviyeleri düşüktür.
  • Yeni Zelanda’daki kadınlarda süt ve yoğurttan zengin bir diyet, düşük demir statüsü riskini yüzde 50 artırdı.

Bununla birlikte, bazı kısa süreli etkiler gözlemlenmesine rağmen, uzun vadeli kalsiyum takviyesinin demir statüsünü ve ferritin konsantrasyonunu olumsuz etkilediği gözlemlenmemiştir

Sizler için ferritin yüksekliği ve ferritin eksikliği gibi birçok merak edilen soruya yanıt verdiğimiz içeriğimizde paylaşacaklarımızın sonuna gelmiş bulunuyoruz. Ferritin yüksekliği ne anlama gelmektedir ferritin eksikliği neden olur başlıklı içeriğimiz sizler için faydalı oldu mu? Lütfen yorum ve görüşlerinizi aşağıda bulunan yorum kısmında bizimle paylaşmayı unutmayın. Sağlıklı yaşamlar!

Mail Bültenimize Katılın

Size özel fırsatlardan ve içeriklerimizden haberdar olun.

Aramıza hoşgeldiniz.

Bir şeyler ters gitti.

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

+1
Tweet
Share
Share
Pin