Demir bağlama kapasitesi testi, kan dolaşımındaki demirin az veya çok olduğunu göstermek için yapılan bir kan testidir. Demir bağlama kapasitesi oranlarına göre kişinin genel sağlık durumu hakkında pek çok yargıya varılması da mümkündür.

Demir vücut hücrelerinin tamamında bulunan bir mineraldir. Beslenme programınıza göre vücudunuzun ihtiyaç duyduğu demiri almanız mümkündür. Demir, vücuda girdikten sonra, karaciğer tarafından üretilen ve transferrin adı verilen bir protein yardımı ile kan dolaşımına aktarılır. İşte, demir bağlama kapasitesi de transferrin adı verilen bu protein ile kan dolaşımına ne kadar demir karıştığını ölçmeye verilen isimdir.

Demir, kanımızda hemoglobin oluşumunu sağlar. Hemoglobin ise kırmızı kan hücrelerinin oksijen ile vücutta dolaşmasına yardımcı olan ve önemli görevler üstlenen bir proteindir. Hemoglobin olmadan demir üretilmesi mümkün değildir. Bu yüzden de demir çok önemli bir mineral olarak kabul edilmektedir. Demir bağlama kapasitesi hakkında genel yargılar ve bilinmesi gereken tanım bu şekildedir.

Demir bu kadar önemli bir mineralken neden demir bakımından zengin içeriğe sahip besinler tüketmeyesiniz ki? İşte, demir bakımından zengin olan bazı besinler:

  • Koyu yeşil yapraklı sebzelerin birçoğu demir bakımından zengindir. Buna verilebilecek en güzel örnek ıspanaktır.
  • Fasulye de demir bakımından oldukça zengin bir besindir.
  • Yumurtalar demir minerali açısında yüksek oranlara sahiptirler.
  • Kümes hayvanlarında bolca demir bulunmaktadır.
  • Deniz ürünleri zengin birer demir kaynağıdır.
  • Tam tahıllı ürünler gerekli demiri almanıza yetecek demir rezervine sahiptirler.

İlginizi çekebilir: ALT nedir? ALT (Alanin aminotransferaz) yüksekliği ne anlama gelir?

Demir bağlama kapasitesi testi neden yapılır?

toplam demir bağlama kapasitesi nedir

Bazı durumlarda vücudumuzdaki demir seviyeleri anormal düzeylerde çıkmaktadır. Demir bağlama kapasitesi ölçümü de demirin neden bu denli yüksek veya düşük bir şekilde vücudumuzda barındığını bulmak için yapılır.

Eğer anemi belirtileri ya da kanınızdaki demir miktarında hissedilir bir demir eksikliği yaşıyorsanız, doktorunuz sizden bir demir bağlama kapasitesi testi/ölçümü isteyecektir. Dünya genelinde yapılan bir araştırma sonuçlarına göre, birçok insanın beslenme programında demire yeterince yer vermediği görülmüştür.

Demir eksikliği yaşanmasının en büyük sebebi genellikle anemi rahatsızlığıdır. Ancak regl periyotları, hamilelik dönemleri ve enfeksiyonlar sonucu yaşanan kan kayıplarından sonra demir eksikliği görülebilmektedir. Bu aynı zamanda demir bağlamanın yüksek olması anlamına da gelmektedir.

Demir eksikliği yaşayan bir kişi şu belirtileri gösterir:

demir bağlamanın düşük olması

  • Sürekli halsiz ve güçsüz hissetmek
  • Ciltte meydana gelen solgun görünüm
  • Enfeksiyon kapmaya karşı direncin düşmesi
  • Sürekli üşümek
  • Dil şişmesi
  • Konsantre olmakta zorluk çekme
  • Çocuklarda zihinsel gelişimin gecikmesi

Yüksek demir seviyelerinden de çeşitli problemler doğmaktadır. Bunu anlamak için yine doktorunuz bir demir bağlama kapasitesi testi önerecektir. Eğer demir oranınız anormal seviyede yüksek oranlardaysa demir bağlamanın yüksek olması gibi bir durumla karşı karşıya kalmanız oldukça muhtemeldir.

Demir seviyelerinin anormal şekilde yüksek olması şu gibi durumlara bağlı olabilir:

  • Hemolitik anemi
  • Demir zehirlenmesi yaşanması
  • Sık kan nakli almak
  • Karaciğerde hasar olması

Düşük bir ihtimal de olsa alınan vitaminlerden ya da gıda takviyelerinden de demir seviyeleri anormal derecede yüksek çıkabilmektedir.

Eğer anormal derecede yüksek demir seviyelerine sahipseniz şu belirtiler ile karşılaşmanız oldukça muhtemeldir:

demir bağlama kapasitesi testi nedir

  • Güçsüz ve yorgun hissetmek
  • Eklem ağrıları yaşamak
  • Cilt renginizde gri tonlarında bir renk bürümesi
  • Hızlı kilo verme durumu
  • Düşük seks performansı
  • Saç dökülmesi yaşanması
  • Kalp ritminin belirli bir düzende atmaması

Yukarıda belirtmiş olduğumuz yüksek demir seviyeleri ya da düşük demir seviyeleri kaynaklı belirtilerden herhangi biri siz de görünüyorsa, doktorunuza başvurmalı ve durumu anlatmalısınız. Altta yatan herhangi bir sağlık sorunu değişik demir seviyelerine sahip olmanıza neden oluyor olabilir.

Altta yatabilecek sorunlardan bazıları şunlardır:

  • Karaciğer rahatsızlıkları
  • Kalp krizi
  • Kemik hastalıkları
  • Hormonal bozukluklar
  • Metabolizmada yaşanan problemler
  • Diyabet
  • Kalp yetmezliği

Demir bağlama kapasitesi ölçümü için ne yapılır?

demir bağlamanın yüksek olması

Demir bağlama kapasitesi ölçümü için en uygun ortamı yaratmak istiyorsanız, mutlaka aç olmanız gerekmektedir. Demir bağlamanın yüksek olması ya da demir bağlamanın düşük olması gibi durumla karşı karşıya olup olmadığınızı öğrenmenin en iyi yolu için, testten 8 saat önceye kadar bir şey yememiş olmanız oldukça önemlidir. Aynı zaman da eğer yapabiliyorsanız, bir şey içmemeniz de demir bağlama kapasitesi testinin sonuçlarının doğru çıkması açısından önem arz etmektedir.

Kullanılan bir takım ilaçlar, demir bağlama kapasitesi ölçümünün sonuçlarına etki edebilmektedir. Eğer günlük olarak kullanmak zorunda olduğunuz bir ilaç varsa ya da o gün kullanmış olduğunuz herhangi bir ilaç varsa bunu doktorunuzla paylaşmanız oldukça önemlidir. Gelişen duruma göre doktorunuz size demir bağlama kapasitesi testinden önce hangi ilacı kullanmamanız gerektiğini ve ne kadar süre ile kullanmamanız gerektiğini bildirecektir.

Ancak siz bu testi yaptıracaksınız diye, henüz doktorunuzla konuşmadan düzenli olarak kullandığınız ilaçların kullanımını bırakmamalısınız. Doktorunuzun size vereceği talimatlara göre hareket etmelisiniz.

Yukarıda da bahsettiğimiz, demir bağlama kapasitesi testinin sonuçlarını etkileyebilecek bazı ilaçlar aşağıda listelenmiştir:

  • Doğum kontrol hapları
  • Florürler
  • Adrenokortikotropik hormon
  • Kloramfenikol

Demir bağlama kapasitesi ölçümü nasıl yapılır?

demir bağlama kapasitesi

Demir bağlamanın yüksek olması veya demir bağlamanın düşük olması gibi durumların teşhisi için yapılan toplam demir bağlama kapasitesi testi, kanınızdaki demir miktarını ölçen bir serum ile gerçekleştirilir.

Demir bağlama kapasitesi ölçümü için ilk olarak kan alınacak bir damar bulunması için kolunuzun üst kısmı bir bant ile sıkılır. Ardından belirleşen damarın etrafı antiseptik yardımı ile temizlenir ve iğne belirlenen damara takılır.

İğnenin belirlenen damara batırılması ile birlikte küçük bir yanma ya da batma hissi yaşayabilirsiniz ancak korkulacak bir şey yoktur ve kısa süre içerisinde geçer.

Damarınıza takılan iğnenin ucuna entegre edilmiş ince bir boru sayesinde yeterli görülen miktarda kan tüpe çekilir ve damarın delindiği yere gazlı bez ile tampon yapılarak oraya sabitlenir.

Alınan kan örneğinin demir bağlama kapasitesi seviyenizin ölçülmesi için laboratuara gönderilir. Sonuçlarınız çıktığında doktorunuz sizinle iletişime geçecektir.

Çıkan sonuca göre demir bağlamanın yüksek olması ya da demir bağlamanın düşük olması gibi değerlendirmeler yapılacaktır.

Toplam demir bağlama kapasitesi testinin riskleri nelerdir?

demir bağlama kapasitesi testi

Diğer kan testlerinde de olduğu gibi, demir bağlama kapasitesi testlerinde de risk faktörleri oldukça az ve düşük ihtimaldedir. Kan testlerinden kaynaklanan bazı komplikasyonlar olmasına rağmen, bu komplikasyonların gerçekleşme ihtimali oldukça düşüktür. Gelişebilecek bazı komplikasyonlar şunlardır:

  • Kan alınan yerde aşırı kanama
  • Deride biriken fazla kan miktarı
  • Kan alınan yerde enfeksiyon oluşması
  • Baygınlık ve sersemleme

Toplam demir bağlama kapasitesi test sonuçları

demir bağlama kapasitesi nedir

Demir bağlama kapasitesi testi sonuçları hastaneden hastaneye, laboratuardan laboratuara değişiklik gösterebilmektedir. Ancak birçok hastane ve laboratuarın normal seviye olarak belirlediği ölçüm aralığı desilitre başına 240 ila 450 mikrogram’dır. (Şu şekilde gösterilir: 300 mcg/dL)

240 desilitre’nin(Bir litrenin onda biri) altındaki sonuçlar demir bağlamanın düşük olması anlamına gelmektedir. Demir bağlamanın düşük olması şunlar gibi sebeplerden kaynakalabilir:

  • Karaciğerde hasar olması
  • Sıklıkla kan nakli almak
  • Demir zehirlenmesine maruz kalmak
  • Alyuvarların gerekenden erken ölmesi ile sonuçlanan hemolitik anemi
  • Orak hücre anemisi

450 desilitrenin üzerideki sonuçlara sahip olmanız ise demir bağlamanın yüksek olması anlamına gelmektedir. Demir bağlamanın yüksek olması düşük demir seviyelerine sahip olduğunuzu göstermektedir.

Demir seviyenizin düşük olması, beslenme programınızdaki demir noksanlığından, sahip olduğunuz kronik enfeksiyonlardan, adet kanamalarından, gebelikten ve anemi gibi rahatsızlıklardan kaynaklanabilir. Yine demir bağlama kapasitesi ölçümü sonuçlarına göre doktorunuz altta yatan sebepler hakkında sizi bilgilendirecek ve atılması gereken adımları size söyleyecektir.

Demir bağlama kapasitesi nedir, demir bağlamanın yüksek olması başlıklı içeriğimiz sizin için faydalı oldu mu? Lütfen yorum ve görüşlerinizi aşağıda bulunan yorum kısmında bizimle paylaşmayı unutmayın. Sağlıklı yaşamlar!

Mail Bültenimize Katılın

Size özel fırsatlardan ve içeriklerimizden haberdar olun.

Aramıza hoşgeldiniz.

Bir şeyler ters gitti.

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

+1
Tweet
Share
Share
Pin