Asperger sendromu otizmin dışında tutulan ve otizme göre daha büyük çocuklarda görülen bir rahatsızlıktır. Asperger sendromu olan çocuklar iletişim ve konuşma becerilerinde otizmli çocuklara nazaran daha iyi durumdadırlar. Yasam.io ekibi olarak bu içeriğimizde Asperger sendromu hakkında birçok bilgiyi sizlerle paylaşacağız. İçeriğimizde Asperger sendromu nedir, Asperger sendromu belirtileri, teşhisi ve tedavisi nasıl yapılır gibi sorulara yanıt verirken, yetişkinlerde Asperger sendromu nasıl olur, Asperger sendromu dereceleri nelerdir, Asperger sendromu eğitimi nasıl yapılır ve cinsellik ve zekâ seviyesi konularına da değineceğiz. İsterseniz daha fazla zaman kaybetmeden içeriğimize geçelim.

Asperger sendromu hakkında bilgiler

  • Asperger sendromu önceleri farklı bir otizm rahatsızlığı olarak tanımlanmıştır ancak daha sonra Asperger sendromunun otizmden farklı bir sendrom olduğu söylenerek ayrıştırılmıştır.
  • Asperger sendromu olan bireyler normalin üzerinde bir zekâ seviyesine sahiptirler ancak sosyalleşme konusunda bazı sorunlar yaşarlar. Asperger sendromu olan kişilerin bazı özel konulara eğilimleri ve büyük bir ilgisi vardır. Asperger sendromu zekâ seviyesi olarak bireyleri olumsuz etkilememektedir.
  • Dil ve iletişim becerileri yetilerinde bir kayıp ya da aksama olmamasına karşın dilin telaffuz edilmesi ve konuşma yetisi konusunda bazı değişiklikler yaşarlar.
  • Asperger sendromu dereceleri, sendromlu bireyler arasında farklılıklar gösterebilmektedir.
  • Asperger sendromlu kişiler de anksiyete ve depresyon rahatsızlıkları gelişebilir ve bu rahatsızlıklar bireye zarar verebilir
  • Asperger sendromu tedavisi, sosyal etkileşim, uygun eğitim ve davranış eğitimi gibi tamamen sosyal eğitim ile yapılmaktadır ve tedavinin başarılı sonuçlanma ihtimali yüksektir.
  • Asperger sendromu olan kişilerdeki özel beceriler, bir konuya ilgi duyma ve zekâ seviyesindeki yükseklik, doğru yönlendirildiği zaman oldukça faydalı bir alana kanalize edilebilmektedir ve de bireylerin iş hayatlarını idame ettirmeleri konusunda da yardımcı olabilmektedir.

Asperger sendromu nedir?

asperger sendromu nedir

Asperger sendromu, kişinin hareketleri, konuşma ve iletişim becerisi ve sosyalleşme yeteneği üzerinde etkisi olan bir çeşit nörogelişimsel bozukluktur.  Asperger sendromunun daha hafif olduğu düşünülse de, önceleri farklı bir otizm spektrum bozukluğu (diğerleri arasında otistik bozukluk, Rett sendromu, çocuklukta parçalanma bozukluğu ve aksi belirtilmedikçe [PDD-NOS] gibi yaygın gelişimsel bozukluk) olarak tanımlanmıştır. Asperger sendromunun ayrı bir klinik antite olarak kabul edilip edilmeyeceği ya da sadece yüksek işlevli bir otizmi temsil edip etmediği konusunda hâlâ bazı tartışmalar vardır.

Mayıs 2013’te yayımlanan Gözden Geçirilmiş Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabında, Asperger sendromu ve otistik bozukluk, ASD olarak bilinen tanı amaçlı tek bir koşulda birleştirilmiştir. Bu değişiklik birçok tartışmaya neden olmuştur, çünkü birçok uzman eskiden Asperger sendromu tanısı konan kişilerin ASD için tanı kriterlerini karşılamayacağına inanıyorlardı. Ayrıca, birçok uzman, Asperger sendromunun, otizmle ilgili değil, aynı durumla ilişkili bir durumu temsil etmesi için ayrı bir tanısal varlık olarak saklanması gerektiğini düşünmekteydi. Asperger sendromu teşhisi koyulan bireylerin, daha yüksek işlevli bir otizm veya otizmle ilişkili duruma sahip olduğu keşfedildi. Asperger sendromu zekâ seviyesi normalin üstünde olan bireylerle karşılaşılmasına neden oldu. Ancak bu bireyler tipik olarak sosyal etkileşimlerle ilgili zorluklar yaşamakta ve sıklıkla özel konulara yaygın ve yüksek ilgi duymaktadır.

Asperger sendromu tarihçesi

Asperger sendromu, 1944 yılında durumu ilk kez tanımlayan Avusturyalı bir çocuk doktoru olan Dr. Hans Asperger’den adını alan bir rahatsızlıktır. Dr. Asperger, “Empati eksikliği, arkadaşlıklar kurma becerisi, tek taraflı konuşma, özel ilgi yoğunluğu” gösteren dört erkek çocukta bu belirtileri saptamıştır. Doktor Hans Asperger, Asperger sendromlu bireyleri bazı konulardaki takıntılı davranışları ve yüksek bilgileri nedeniyle, “küçük profesörler” olarak adlandırmıştır. Amerikan Psikiyatri Birliği (APA), Asperger sendormlu bireyleri özel bir durum olarak tanımlamış ve 1994 yılında Zihinsel Bozukluklar-IV’ün (DSM-IV) Diagnostik ve İstatistiksel El Kitabında tanı ölçütleri yayınlamıştır. Son olarak, anlamlı bir müzakereden sonra APA “subsuming” önermiştir.

Günümüzde, alandaki birçok uzman doktor, Asperger sendromunun belirli hediyeleri olduğunu ve olumlu yönlerini vurgulamak gerektiğini ve bunu, farklı, ancak kusurlu olmayan bir düşünme şekli olarak temsil edilmesi gerektiğine inanmaktadır. Asperger sendromu olan kişilerin bazı olumlu özellikleri, birçok meslek grubunda yararlı olabilecek şekilde tanımlanmıştır.

Asperger sendromlu kişilerin bazı karakteristik özellikleri

asperger sendromu belirtileri

Asperger sendromlu bireylerin taşıdıkları ve meslek yaşantılarında onlara faydalı olabilecek özellikleri şunlardır:

1- Detaylara ve ince ayrıntılara olan dikkatin daha çok olması

2- Başkalarının düşüncelerine çok takılmadan, kendi bildiğini çekinmeden ve tereddüt etmeden yapabilmeleri

3- Bağımsız çalışma becerisi

4- Diğer kişiler tarafından gözden kaçırılması muhtemel sorunların fark edilmesi

5- Yoğunlaşması ve konsantrasyonu

6- Karakterize düşünebilme becerisi

Asperger sendromlu bir mühendis, yazar ve profesör olan Dr. Temple Grandin, durumunun onun profesyonel yaşamına önemli bir etkisi olduğuna inanmaktadır. Hayatı ve hikâyesi, 2010 yılında ilk kez yayınlanan bir filmde konu edinilmiştir.

Asperger sendromu tanısı nasıl yapılır?

Asperger sendromunun tanısı, bireye yapılan doğrudan bir test ve gözlem olmadan mümkün olmamasına rağmen, bazı yazarlar tarafından, Mozart, Albert Einstein, Benjamin Franklin, Thomas Jefferson ve Marie gibi birçok başarılı tarihsel figürün, Asperger sendromuna sahip olabileceği ileri sürülmüştür. Elbette Asperger sendromu ile tarihsel figürlerin kesin tanısı mümkün değildir ve Asperger sendromu olan kişilerde sergilenen özelliklerin çoğu entelektüel üstünlük ve hatta dikkat eksikliği bozukluğu nedeniyle de ortaya çıkabilir.

Asperger sendromuna ne sebep olur?

asperger sendromu dereceleri

Asperger sendromunun otistik bozukluklardan biri olduğu sonucunu kabul edersek, Asperger sendromunun nedenlerinin otizmin nedenleri ile aynı olması beklenir. Otistik bozuklukların kesin nedenleri tanımlanmamış olmasına rağmen, kalıtsal (genetik) bir bileşenin buna neden olduğuna inanılmaktadır. Bu düşünceyi desteklemek, Asperger sendromunun da ailelerde aynı şekilde meydana geldiğinin gözlemlenmesine neden olur. Bazı durumlarda, otistik bozukluklar toksik maruziyetler, teratojenler, hamilelik veya doğum sorunları ve doğum öncesi enfeksiyonlarla ilişkili olabilir. Bu çevresel etkiler, altta yatan genetik bozukluğun şiddetini ve derecesini değiştirmek veya potansiyel olarak arttırmak için birlikte hareket edebilir.

Bazı yazarlar, otizmde (özellikle kızamık aşısı ve timerosal, kızamıkçık aşısı) aşıya maruz kalmanın da önemli bir rolü olduğunu söylemişlerdir. Bununla birlikte, epidemiyolojik kanıtların ezici çoğunluğu aşılamalar ile otizm arasında bir ilişki olduğuna dair kanıt göstermemektedir ve uzmanlar bu teoriyi bu şekilde çürütmüşlerdir.

Asperger sendromu ne kadar yaygındır?

Asperger sendromu, erkeklerde kızlardan beş kat daha yaygındır. Son yıllarda, ABD’de otizm spektrum bozukluklarının sayısı önemli ölçüde artmıştır. Bu artışın nedeni tam olarak anlaşılamamıştır, ancak muhtemelen tanı sürecindeki her iki gelişim ve modifikasyona bağlı olarak çocuk sayısının artışı bu durumun meydana gelmesine neden olmuştur. Ayrıca, bozuklukların insidansında bir dereceye kadar gerçek artış tespit edilmiştir. En yeni çalışmalar, ABD’deki her 110 çocuktan birinin bir otizm spektrum bozukluğuna sahip olduğunu göstermektedir.

Asperger sendromunun, otistik bozukluğu olan toplam çocuk sayısına göre, her 1000 çocuktan iki buçuğunu etkilediği tahmin edilmektedir.

Gül hastalığı nedir ve tedavisi nasıl yapılır başlıklı içeriğimizi görmek için buraya bakabilirsiniz.

Asperger sendromu belirtileri nelerdir?

asperger sendromu eğitimi

Asperger sendromu içerisindeki sosyal ve davranışsal belirtiler bebeklik gibi erken dönemlerde başlayabilir. Sosyal gelişimde karakteristik farklılıklar görülür, ancak bu değişikliklerin yeni yürümeye başlayan çocuklarda tanımlanması zordur ve başka bir duruma atfedilebilir veya anormal olarak algılanamaz. Asperger sendromunun içerisindeki çoğu vaka, çocuk okul döneminde veya daha büyükse tanımlanır. Çalışmalar 11 yaşın tanı için en uygun yaş olduğunu ve yine 11 yaşın tanının konulmasındaki ortalama yaş olduğunu göstermektedir. Asperger sendromlu bir bireyde tanıya yardım olabilecek bazı belirtiler şunları içermektedir:

  • Başkalarının düşüncelerini, hislerini veya duygularını anlayamama, empati kuramama
  • Arkadaşlık yapmak ve arkadaşlığı sürdürmek zorluk çekmek
  • Sosyal farkındalık eksikliği
  • Sosyalleşme ve arkadaş edinmede isteksizlik
  • Ya çok dikkatli bakma ya da göz temasından kaçınma
  • Değişen yüz ifadesi eksikliği veya abartılı mimiklerin kullanılması
  • Sözel olmayan ipuçlarını veya iletişimi algılayamama
  • Kişilerarası sınırlara uymama. Özel hayat kavramı eksikliği
  • Seslere, dokunuşlara, kokulara, tatlara veya görsel uyaranlara karşı olağanüstü hassasiyet
  • El çırpma veya kol sallama gibi stereotipik ve tekrarlayan motorsal hareketler
  • Aşırı kararlı olma, dik kafalı olma ve edinilmiş rutinlere fazla bağlı olma durumu

Asperger sendromunun bir başka belirtisi ise, özel konulardaki korumacı ve saplantılı ilginin varlığıdır. Buna örnek olarak, bir buzdolabına olan ilgi, bilgisayar monitörüne olan ilgi ya da arabalara olan ilgi gibi örnekler verebiliriz.

Asperger sendromu ve dil kullanımı

asperger sendromu zekâ seviyesi

Asperger sendromu olan çocuklarda dil gelişimi ve kullanımı diğer otistik koşullar altında çocukların aksine genellikle normaldir. Asperger sendromlu çocukların, kelime, sözdizimi ve dilbilgisi içeren dil işlevine ilişkin testlerde normal sonuçlar aldıkları görülmektedir. Aslında, bazı uzmanlar dil gelişiminin varlığının Asperger sendromunu yüksek işlevli otizmden ayırt etmek için bir unsur olduğunu düşünürler. Bununla birlikte, Asperger sendromu olan kişilerde dil becerilerinin kullanımı veya uygulaması değişime uğrar:

  • Asperger sendromlu olan çocuklar, konuşmayı genellikle kendi ilgi alanlarına doğru yönlendirmek amacıyla konuşmada belirgin bir sebep olmaksızın konu değiştirebilirler
  • Konuşma sırasında yüksek ses kullanımı, kısık ve üzgün bir ses tonu kullanımı ya da yanlış tonlama gibi unsurlar görülebilir. Bu unsurların her biri tek bir konuşma sırasında da görülebilir ve aralarında hızlıca geçişler olabilir
  • İroni veya alay gibi ince dil kullanımını anlamakta zorluklar çekmektedirler

Okullarda, Asperger sendromlu olan çocuklar erken dönemlerde sıklıkla ihtiyaç duyulan ezber tekniğinde mükemmel olabilirler. Yaş aldıkça ve okuldaki eğitim seviyesi değiştikçe, okuduğunu anlama ve yazılı ödevler nedeniyle daha fazla zorluk çekebilirler. Özel eğitim desteği bazen gerekli olabilir, ancak her zaman gerekli değildir. Asperger sendromu eğitimi veren özel ve kamu çalışanları mevcuttur.

Asperger sendromu nasıl teşhis edilir?

Asperger sendromunun teşhisi, bireyin kendi aile üyeleriyle ve bazen öğretmenler veya danışmanlarla yapılan görüşmelerle ve gözlemlere dayanır. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı, Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayınlanmakta ve kabul edilen tüm psikiyatrik rahatsızlıkların tanı ölçütlerini içermektedir.

Asperger sendromunun olası riskleri ya da komplikasyonları nelerdir?

Yukarıda da belirttiğimiz gibi, Asperger sendromu dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ya da anksiyete bozukluğu gibi diğer psikiyatrik durumlarla birlikte görülebilmektedir. Anksiyete bozukluğu olmadığında bile, Asperger sendromulu kişiler yüksek sesler gibi bazı uyaranlara karşı endişe veya aşırı duyarlılık gibi tepkilere sahip olabilirler. Bazı durumlarda, Asperger sendromlu hastaların yaşadığı anksiyete ve sinirlilik karşısında yıkıcı davranışlar (Kendine zarar verme ve saldırganlık) ve / veya depresyon meydana gelebilir. Asperger sendromlu kişilerde bildirilen diğer davranışlar, obsesif kompulsif davranışları ve öfke yönetimi ile ilgili zorlukları içerir.

Her rahatsızlıkta olduğu gibi, Asperger sendromu dereceleri de bireyler arasında büyük ölçüde değişebilir ve Asperger sendromlu tüm kişiler ilişkili psikiyatrik bozukluklar, depresyon veya yıkıcı davranışlar göstermez.

Asperger sendromu tedavisi nasıl yapılır?

asperger sendromu tedavisi

Asperger sendromunun tedavisi multidisipliner bir yaklaşımı gerektirmektedir.

Asperger sendromu tedavisi sürecinde medikal tedavi etkili değildir, ancak Asperger sendromuyla birlikte ortaya çıkabilecek diğer psikiyatrik rahatsızlıkların belirtilerini veya semptomlarını kontrol altına almak için ilaçlar reçete edilebilir. Bazı durumlarda, seçici serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) ilaçlar, anksiyete veya depresyonun giderilmesi için kullanılmaktadır. Bireyde hiperaktivite ve / veya distraksiyon varsa DEHB için tıbbi tedaviler de denenebilir.

Birtakım davranışsal ve eğitsel müdahaleler Asperger sendromlu kişilere yardımcı olabilir, ancak bunların hepsi belirli bir bireyde gerekli olmayabilir. Seçilen müdahalelerin türü, bireyin yaşına ve ihtiyaçlarına göre belirlenmelidir. Asperger sendromunun eğitimi son derece önemlidir. Yararlandığı gösterilen müdahalelerin türleri şunlardır:

Asperger sendromu eğitimi

  • Duyusal girdinin aşırı uyarılmasının veya aşırı yüklenmesini azaltılması çabaları
  • Öngörülebilir, yapılandırılmış ve organize edilmiş bir ortamın sağlanmasıyla yönetici işlev becerilerinin desteklenmesi
  • Organizasyon becerileri eğitimi vermek
  • Dilin doğru kullanımına ve dilin sosyal ortamlarda doğru kullanılmasına yönelik konuşma egzersizleri ve dil terapisi
  • Sosyal bilişler, jestler ve yüz ifadeleri kullanımı ve konuşma dili eğitimi
  • Uyarlanabilir beceriler veya yaşam becerileri eğitimi
  • Örgütlenme, not alma, yazılı test yerine sözlü eğitim verme, betik kullanımı ve dil kullanımının anlaşılması ve okunması ile ilgili yardım gibi eğitimi
  • Kendini sözle savunma ve ifade edebilme eğitimi

Asperger sendromu için prognoz

Asperger sendromunun prognozunun tahmini, imkânsız olmamakla birlikte beklenen zor da olabilmektedir. Asperger sendromundan etkilenen bireyler farklı derecelerde bozulmalara sahip olduğundan ve tedavinin sağlanması Asperger sendromu olan kişiler için uzun vadeli tedaviyi dramatik bir şekilde arttırabilir. Ancak genel anlamda sosyal, davranışsal ve gerekli eğitimsel destek gösterildiğinde, Asperger sendromundan muzdarip olan bireylerin mutlu, sağlıklı ve üretken bir hayat yaşaması son derece olasıdır.

Sağlıklı yaşam kategorimizdeki diğer içeriklerimizi görmek için buraya bakabilirsiniz.

Asperger sendromu belgeseli

Mail Bültenimize Katılın

Size özel fırsatlardan ve içeriklerimizden haberdar olun.

Aramıza hoşgeldiniz.

Bir şeyler ters gitti.

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.

+1
Tweet
Share
Share
Pin